Μια συνεντευξη με τη Ζεφη Κολια

«Οι λέξεις είναι τα εργαλεία μου, τα τουβλάκια του Lego με τα οποία χτίζω τις φανταστικές πολιτείες μου»

Η Ζέφη Κόλια γεννήθηκε στον Πειραιά και μεγάλωσε στη Νίκαια. Σπούδασε δημοσιογραφία, αλλά την κέρδισαν άλλα επαγγέλματα. Ερωτεύτηκε τη γραφή και η σχέση τους έφερε στο φως μυθιστορήματα και διηγήματα. Πρόσφατα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μεταίχμιο το βιβλίο της Λώρα, η τελευταία των Μαρξ, μια μυθιστορηματική βιογραφία της Λώρα, δεύτερης κόρης του Καρλ Μαρξ και της Τζένη φον Βεστφάλεν. Η Λώρα Μαρξ, παντρεύτηκε το 1868 τον επαναστάτη Πολ Λαφάργκ. Οι δυο τους αυτοκτόνησαν το 1911.

Πιτσιρίκα στη Νίκαια, ήξερες τι ήθελες να γίνεις όταν μεγαλώσεις;
Αεροσυνοδός στην Ολυμπιακή Αεροπορία, να φοράω εκείνες τις κομψές στολές που είχε σχεδιάσει ο Τσεκλένης και να βρίσκομαι κάθε μέρα σε άλλη πόλη του κόσμου.

Πρόσφατα με το τραγικό περιστατικό της δολοφονίας ενός νεαρού μουσικού από μέλη της Χρυσής Αυγής, δημοσιοποίησες ένα κείμενο για τους δρόμους που μεγάλωσες. Πιστεύεις πως ο ρόλος ενός συγγραφέα στην κοινωνία οφείλει να είναι παρεμβατικός;
Με έχει θυμώσει πολύ το γεγονός ότι η Νίκαια που μεγάλωσα, η προσφυγούπολη της αριστεράς και των αγώνων, κατάντησε σφηκοφωλιά του φασισμού. Πραγματικά δεν το χωράει το μυαλό μου. Όχι, δεν πιστεύω ότι ο συγγραφέας οφείλει να έχει κάποιον παρεμβατικό ρόλο. Συνηθίζεται όμως, αφού είναι ευαίσθητος παρατηρητής του κοινωνικού του περίγυρου. Αυτό που οπωσδήποτε οφείλει, είναι να διασπείρει ελεύθερα τις ιδέες του μέσα από το έργο του: Κυρίως αυτό είναι η φωνή του. Εξάλλου υπήρξαν σπουδαίοι συγγραφείς που έζησαν στην απομόνωση, σχεδόν εκτός τόπου και χρόνου, (π.χ Τζ. Ντ. Σάλιντζερ). Και όμως τα έργα τους ήταν τόσο αφυπνιστικά για γενιές επί γενεών, όσο μια ντουζίνα επαναστατικά μανιφέστα.

Φαντάζομαι σε θυμώνουν πολλά πράγματα γύρω μας. Τι σε ηρεμεί;
Μια βόλτα στο άλσος με τον σκύλο μου. Η μυρωδιά της φύσης. Ξαπλωμένοι στους καναπέδες να βλέπουμε ταινίες με τον γιο μου και να σχολιάζουμε επί παντός. Τα ντοκιμαντέρ του planet earth.Οι φίλοι μου. Το γέλιο των παιδιών, εκείνο το λιποθυμικό γέλιο για ασήμαντη αφορμή που με διαβεβαιώνει ότι ακόμα η ζωή είναι απαράλλαχτα και έξαλλα ωραία, όπως ήταν και στην δική μας εφηβεία.

Έγραψες ένα μυθιστόρημα στη σκιά της εποχής των μεγάλων επαναστάσεων. Αυτή είναι η αγαπημένη σου ιστορική περίοδος;
Οι εποχές των επαναστάσεων είναι πάντα συνταρακτικές, παρότι συνήθως συνδέονται με αίμα. Παρόλα αυτά η περίοδος που περικλείεται από τα μέσα του 19ου αιώνα ως τις αρχές του 20ου –μετά την Παρισινή Κομμούνα και ως το ξέσπασμα του Α’ παγκόσμιου πολέμου- ήταν άκρως επαναστατική αν και αναίμακτη: έχουμε έναν οργασμό από πολιτικά, φιλοσοφικά, επιστημονικά και καλλιτεχνικά κινήματα τα οποία άλλαξαν τον τρόπο σκέψης και τις κοινωνικές συνθήκες ως τις μέρες μας. Η πιο αγαπημένη μου εποχή είναι η Παρισινή περίοδος των μποέμ ζωγράφων και των αναρχοσοσιαλιστών του Μονπαρνάς και της Μονμάρτης των αρχών του εικοστού αιώνα. Τότε δηλαδή που ο Πωλ και η Λώρα αυτοκτόνησαν.

Θα μοιραστείς μαζί μας μία μέρα της Λώρα Μαρξ; Τι την φαντάζεσαι να κάνει; Τι μαγειρεύει, τι φοράει, πως συμπεριφέρεται στον γοητευτικό επαναστάτη που τη σαγήνευσε και την έπεισε να τον παντρευτεί;
Σίγουρα δεν την φαντάζομαι να μαγειρεύει. Η οικογένεια Μαρξ ακόμα και την εποχή της μεγάλης ένδειας είχε οικιακή βοηθό. Αντιθέτως, την φαντάζομαι ως νεαρή κόρη του δόκτορος Μαρξ να διασχίζει τους δρόμους του Λονδίνου φορτωμένη βιβλία απ’ το Βρετανικό μουσείο και να κόβει την κυκλοφορία με την εξαίσια ομορφιά της, ή να ιππεύει μαζί με τον Λαφάργκ με το δικό της άλογο πάντα να προηγείται, αφού ο Πωλ ομολογούσε ότι η Λώρα ήταν δεινή αμαζόνα, ή ντυμένη κομψά στην όπερα και στις χοροεσπερίδες να περιτριγυρίζεται από νεαρούς αριστοκράτες. Αλλά κυρίως νεόνυμφη στο Παρίσι- στο απόγειο της ομορφιάς και της ευτυχίας της- μαζί με τον ωραίο κρεολό, στα μικρά καφέ του Μονπαρνάς όπου σύχναζαν επαναστάτες και καλλιτέχνες. Πάντα κομψή, καλόγουστη, με διακριτικούς τρόπους, καλλιεργημένη. Μια αριστοκράτισσα με επαναστατική αγωγή, ή μια επαναστάτρια με αριστοκρατική καταγωγή- όπως θέλετε το λέτε.

Βγαίνουν τα βιβλία, ταξιδεύουν στην αγορά, τα αγκαλιάζουν κάποιοι, τα διαβάζουν, γράφουν γι αυτά. Οι πωλήσεις όμως τι λένε στο τέλος; Μπορεί να ζει ένας συγγραφέας σήμερα μόνο από τα βιβλία του;
Θα είμαι λιτή και σύντομη: Όχι. Στην Ελλάδα οι αναγνώστες λογοτεχνίας είναι λίγοι. Οι οποίοι με την κρίση έγιναν ελάχιστοι. Αν προσθέσεις και τον περιορισμό της γλώσσας μας ο οποίος μας εμποδίζει να διαβαστούμε από άλλους λαούς, ούτε για ανέκδοτο δεν το λες ότι ένας συγγραφέας μπορεί να ζει από τα βιβλία του.

Πως τα πας με την τεχνολογία; Χάρτινο βιβλίο ή e-book; 
Μου αρέσουν τα χάρτινα βιβλία ως αντικείμενα φετίχ: τα εξώφυλλα, τα οπισθόφυλλα, οι γραμματοσειρές, η μυρωδιά και η αφή τους, τα μολυβάκια και οι σελιδοδείκτες που τα συνοδεύουν στην ανάγνωση. Γενικά έχω όλα αυτά τα κολλήματα που κουβαλάμε εμείς οι πιο παλιοί γραφιάδες. Επίσης, ας μου πει κάποιος σε ποιο μέρος του e-book γράφουν αφιέρωση οι συγγραφείς στους αναγνώστες τους; Παρόλα αυτά σκέφτομαι να πάρω στον εαυτό μου δώρο για τις γιορτές ένα tablet- οπότε αργότερα μπορούμε να το ξανασυζητήσουμε: περί χρηστικότητας, όχι περί φετιχισμού!

Στο τελευταίο της βιβλίο, Με Μολύβι Φάμπερ νούμερο 2, η Άλκη Ζέη περιγράφει σε ένα σημείο την ιδανική θέση για διάβασμα. Ποια είναι η δική σου;
Ταξιδεύοντας. Κυρίως με τρένο. Να γυρίζω τις σελίδες καθώς πλάι μου περνούν γρήγορα τα τοπία. Ταξίδι και διάβασμα, διπλή απόλαυση! Κατά τα λοιπά μπορώ να διαβάζω σε όλες τις θέσεις και σχεδόν παντού’ κυρίως περιμένοντας την σειρά μου σε τράπεζα/ ΙΚΑ/ εφορία- που δεν έχω χειρότερο!

Ποια είναι η αγαπημένη σου λέξη; Ποιες λέξεις ή φράσεις χρησιμοποιείς συχνότερα στον προφορικό λόγο; Και στον γραπτό;
Αγαπώ όλες τις λέξεις, ακόμα και τις πιο βρώμικες. Οι λέξεις είναι τα εργαλεία μου, τα τουβλάκια του Lego με τα οποία χτίζω τις φανταστικές πολιτείες μου. Καμία δεν περισσεύει’ μερικές φορές μάλιστα φτιάχνω και κάτι δικές μου. Λυπάμαι που ο πλούτος των λέξεων δεν είναι κτήμα όλων μας και έχουμε περιορίσει το λεξιλόγιό μας στα βασικά, λες και είμαστε άνθρωποι των σπηλαίων.
Αγαπημένη μου προφορική λέξη; Μάλλον το ‘’ξεκόλλα!’’ ( Έχει και παρακάτω δρόμο, προχώρα) επειδή όλοι χρειάζεται να το ακούμε κάπου- κάπου.

Μπορείς να διαλέξεις τους συνδαιτυμόνες σε ένα φανταστικό δείπνο με λογοτέχνες ή λογοτεχνικούς ήρωες. Ποιους προτιμάς;
Όχι με λογοτέχνες, ευχαριστώ. Επειδή μου έχει συμβεί αρκετές φορές, σας διαβεβαιώνω ότι δεν είναι τόσο γοητευτικοί όσο οι ήρωές τους. Θα ήθελα όμως να βρεθώ σ ένα τραπέζι με μερικά ζόρικα κορίτσια, όπως ας πούμε την Λολίτα του Ναμπόκοφ, τη Νανά του Ζολά, την μελαγχολική καουμπόισσα με τον υπερμεγέθη αντίχειρα του Τομ Ρόμπινς, το Παλιοκόριτσο του Μ.Β. Λιόσα, την Χόλι Γκολάιτλυ του Τρούμαν Καπότε, την Βαλεντίνα του Κρέπαξ, έτσι, να πιούμε μερικά ποτηράκια και να πούμε κάτι γυναικείες κουβέντες… Επίσης, θα έβγαινα ευχαρίστως σε μια τετ-α-τετ συνάντηση με το ‘’Πλουσιόπαιδο’’ του Ουίλιαμ Φώκνερ σε ένα τζαζ κλαμπ της περιοχής του.

Παρουσιάσεις του βιβλίου:
* Πέμπτη 24 Οκτωβρίου στο Χαλάνδρι, στο βιβλιοπωλείο Ευριπίδης στη Στοά, (Ανδρέα Παπανδρέου 11), στις 7 μ.μ., η Ζέφη Κόλια συζητά για το βιβλίο της, Λώρα η τελευταία των Μαρξ με τη συγγραφέα Σώτη Τριανταφύλου.
* Δευτέρα 25 Νοεμβρίου στην Αθήνα, στο βιβλιοπωλείο Free Thinking Zone (Σκουφά 64 και Γριβαίων), στις 7 μ.μ., με τη Ζέφη Κόλια συζητούν για το βιβλίο οι συγγραφείς Πέτρος Τατσόπουλος και Θανάσης Χειμωνάς.

Περισσότερα για τη Ζέφη Κόλια στη σελίδα της στο facebook

Συνέντευξη: Αναστασία Καμβύση

Φωτoγραφία: Σπύρος Κατωπόδης

Be first to comment

Solve : *
21 ⁄ 7 =